BARMM, CHINA, AND CONFLICT
Sa kabila ng mga taon ng usapang kapayapaan sa Bangsamoro Autonomous Region in Muslim Mindanao (BARMM), patuloy pa rin ang mga hamon na kinakaharap ng rehiyon — at isa na rito ang papel ng China sa usaping seguridad at ekonomiya. Hindi maikakaila na lumalawak ang interes ng Beijing sa Pilipinas, lalo na sa Mindanao, kung saan mayaman sa likas na yaman at strategic ang lokasyon. Pero paano nga ba nakakaapekto ang presensya ng China sa BARMM, lalo na sa konteksto ng internal conflict?
Una, may mga proyekto ang China na naglalayong mag-invest sa infrastructure at development ng BARMM. Sa isang banda, ito ay magandang balita dahil makatutulong ito sa pag-unlad ng rehiyon na matagal nang naaapektuhan ng kahirapan at kaguluhan. Ngunit, may mga pag-aalala rin dahil sa historical mistrust sa pagitan ng mga lokal na grupo at ng central government, pati na rin sa impluwensya ng China sa mga mahahalagang usapin tulad ng seguridad at soberanya. Sa madaling salita, habang tinatanggap ng BARMM ang tulong ng China, kailangang maging maingat din ang mga lider ng rehiyon upang hindi malagay sa panganib ang kanilang sariling awtonomiya.
Sa huli, ang pagpasok ng China sa BARMM ay isang double-edged sword. Posibleng maging daan ito para sa mas mabilis na pag-unlad, pero puwede rin itong maging sanhi ng dagdag na tensyon kung hindi maingat ang paghawak sa relasyon. Mahalaga para sa mga lider ng BARMM na panatilihin ang balanseng diskarte—ipaglaban ang karapatan ng mga Moro, tiyakin ang kapayapaan, at sabay na gamitin ang oportunidad na hatid ng China para sa ikabubuti ng rehiyon. Sa ganitong paraan, mas malaki ang tsansang tuluyang matuldukan ang mga lumang sigalot sa Mindanao.
